Bưởi Đồng Nai đạt chuẩn nhưng vẫn bán “giá chợ”

Câu lạc bộ Doanh Nông Việt Nam vừa phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Nai tổ chức chuyến khảo sát vùng trồng bưởi tại Đồng Nai với sự tham gia của cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.

Điểm chung được nhìn thấy khá rõ: tiềm năng lớn, nhưng “nút thắt” vẫn nằm ở khâu chuẩn hóa và liên kết tiêu thụ.

Sau Nghị định thư ký tháng 9/2025, những lô bưởi đầu tiên của Việt Nam đã xuất sang Australia vào giữa tháng 4/2026. Trước đó, thị trường Trung Quốc cũng đã mở cửa, tạo thêm dư địa cho loại trái cây này.

Dữ liệu của ngành nông nghiệp Đồng Nai cho thấy, tỉnh này hiện có hơn 11.180 ha bưởi, sản lượng khoảng 188.000 tấn mỗi năm; trong đó bưởi da xanh chiếm tới 86% diện tích. Dự kiến đến năm 2030, diện tích có thể tăng lên gần 12.700 ha.

Nhưng nghịch lý nằm ở chỗ: sản lượng tăng, kỹ thuật cải thiện, song giá trị gia tăng chưa theo kịp. Cụ thể, tỷ lệ diện tích đạt VietGAP hoặc tương đương còn thấp; diện tích được cấp mã số vùng trồng mới khoảng 19%, trong khi chế biến sâu chỉ chiếm khoảng 10%. Điều này khiến trái bưởi dù đạt chất lượng vẫn chủ yếu tiêu thụ qua kênh truyền thống, phụ thuộc vào thương lái và biến động giá thị trường.

“Làm đúng chuẩn nhưng chưa chắc bán đúng giá”

Tại vườn bưởi của ông Nguyễn Văn Thanh (ấp 4, xã Trị An) - một trong những mô hình trồng bưởi tiêu biểu của địa phương, ông cho biết, gia đình ông có 3,5 ha, năng suất bình quân đạt 50-60 tấn/năm.

Toàn bộ vườn cây được sản xuất theo quy trình sản xuất VietGAP được duy trì song song với việc ứng dụng chế phẩm sinh học IMO nhằm cải tạo đất, giảm sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Nhờ đó, chi phí đầu vào được cắt giảm, nguồn vật tư từng bước tự chủ, trong khi năng suất vẫn ổn định, chất lượng trái được nâng lên, đáp ứng tốt hơn yêu cầu an toàn thực phẩm.

Dù vậy đầu ra của sản phẩm vẫn chủ yếu thông qua bán lẻ và thương lái. Theo ông, cũng có doanh nghiệp đến mua, nhưng chưa có liên kết dài hạn. Vì vậy nếu có đơn vị đứng ra hướng dẫn và bao tiêu, nông dân sẽ yên tâm làm theo chuẩn hơn.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Nai, đây không phải trường hợp cá biệt. Toàn tỉnh hiện có 12 hợp tác xã, 24 tổ hợp tác với khoảng 920 thành viên sản xuất bưởi. Một số chuỗi liên kết đã hình thành, nhưng quy mô còn nhỏ, chưa đủ để tạo sự đồng bộ cho cả vùng nguyên liệu.

Xuất khẩu không thiếu cửa chỉ thiếu điều kiện

Theo các doanh nghiệp tham gia khảo sát, để biến cơ hội xuất khẩu thành đơn hàng bền vững, điều kiện tiên quyết vẫn là vùng nguyên liệu đạt chuẩn, có truy xuất nguồn gốc và đảm bảo sản lượng ổn định.

Nếu không đáp ứng được các tiêu chí này, việc mở cửa thị trường chỉ dừng lại ở những lô hàng mang tính thử nghiệm.

Các ý kiến tại chương trình cũng đề xuất đẩy nhanh cấp mã số vùng trồng, chuẩn hóa quy trình sản xuất và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp - hợp tác xã - nông dân để nâng hiệu quả chuỗi giá trị.

Ở góc độ kết nối, bà Trần Thị Minh Hà - Chủ tịch CLB Doanh Nông Việt Nam cho rằng, việc đưa các bên gặp gỡ trực tiếp vẫn là giải pháp hiệu quả nhất. Theo bà Hà, khi nhà vườn và kênh phân phối trao đổi thẳng về sản lượng, chất lượng, tiêu chuẩn và giá cả, quá trình mua - bán sẽ minh bạch, bền vững hơn.

Do đó, CLB đang phối hợp với các nhà khoa học, chuyên gia triển khai tập huấn, chuyển giao kỹ thuật, tập trung kiểm soát dư lượng, nâng chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn thị trường nhập khẩu. Đồng thời, tăng cường kết nối doanh nghiệp, quỹ đầu tư và đối tác quốc tế để đồng hành cùng nông dân ngay từ khâu sản xuất.