Việc phát triển điện mặt trời mái nhà tại TP. Hồ Chí Minh đang có dấu hiệu nóng trở lại, nhưng theo ông Bùi Trung Kiên - Phó Tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TP. Hồ Chí Minh (EVNHCMC), rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở kỹ thuật, mà ở tâm lý người dân.
Ông Kiên cho biết, qua khảo sát thực tế, vẫn còn khá nhiều hộ gia đình băn khoăn về hiệu quả, độ bền cũng như mức độ an toàn của điện mặt trời mái nhà. Chính sự nghi ngại này khiến việc mở rộng quy mô chưa đạt như kỳ vọng, dù nhu cầu đã bắt đầu tăng trở lại.
Từ thực tế đó, EVNHCMC xác định truyền thông là một trong những giải pháp quan trọng để thúc đẩy mục tiêu phát triển khoảng 10% điện mặt trời mái nhà. Cụ thể là ngành điện triển khai đồng thời nhiều kênh, từ thông tin trên báo chí đến các hình thức trực tiếp như tổ chức tọa đàm, giúp người dân tiếp cận thông tin rõ ràng hơn.
Song song đó, EVNHCMC cũng đẩy mạnh truyền thông trực tiếp qua ứng dụng, website chăm sóc khách hàng, gửi thông tin đến từng hộ sử dụng điện. Khi tiếp nhận thông tin, người dân có thể chủ động tìm hiểu, đặt câu hỏi và được đội ngũ chăm sóc khách hàng tiếp nhận, giải đáp.
Ngoài truyền thông, doanh nghiệp này còn phối hợp với Sở Công Thương tham mưu UBND TP. Hồ Chí Minh để chính quyền địa phương cùng tham gia tuyên truyền. Theo đó, cấp phường, xã sẽ đóng vai trò hỗ trợ, giúp người dân hiểu rõ hơn về lợi ích và cách thức triển khai điện mặt trời mái nhà.
Một điểm đáng chú ý là thành phố đã có đề án lắp đặt điện mặt trời trên các tòa nhà công sở. Đề án này đã được phê duyệt và đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục đầu tư. Theo ông Kiên, nếu triển khai đúng tiến độ, năm 2026 có thể ghi nhận số lượng lớn công sở tham gia, tạo hiệu ứng lan tỏa ra khu vực dân cư.
Đáng chú ý, một công cụ đang được xây dựng để hỗ trợ người dân là “Bản đồ điện mặt trời mái nhà”. Dự án này do Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với tổ chức phi chính phủ trong mạng lưới các thành phố ứng phó biến đổi khí hậu triển khai. Khi hoàn thành, bản đồ sẽ cho phép người dân và doanh nghiệp tra cứu tiềm năng lắp đặt ngay trên từng mái nhà, từ đó tính toán hiệu quả cụ thể trước khi quyết định đầu tư.
Liên quan đến thủ tục, đại diện EVNHCMC khẳng định việc lắp đặt điện mặt trời mái nhà đối với hộ gia đình hiện khá đơn giản. Người dân chỉ cần thông báo với ngành điện để cập nhật vào hệ thống dữ liệu, không phải thực hiện các thủ tục phức tạp như nhiều thông tin lan truyền trên mạng. Việc thông báo có thể thực hiện qua website chăm sóc khách hàng hoặc cổng dịch vụ công của thành phố và thường được xử lý nhanh chóng
Ngoài ra, ngành điện cũng sẵn sàng hỗ trợ người dân trong việc lựa chọn mô hình phù hợp. Dựa trên dữ liệu tiêu thụ điện nhiều năm, EVNHCMC có thể tư vấn quy mô hệ thống tương ứng với mức chi phí từ thấp đến cao, thay vì để người dân tự “mò mẫm” trên thị trường.
Tuy vậy, chi phí đầu tư vẫn là bài toán lớn. Với mức 50-100 triệu đồng cho một hệ thống, dù thời gian hoàn vốn khoảng trên dưới 3 năm vẫn là khoản chi khiến nhiều hộ gia đình cân nhắc. Từ đó, EVNHCMC kiến nghị cần có cơ chế hỗ trợ, chẳng hạn ưu đãi thuế như kinh nghiệm từ một số quốc gia trong khu vực như Thái Lan.
Bên cạnh đó, vấn đề chất lượng thiết bị và thi công cũng được đặt ra. Đại diện EVNHCMC cho rằng cần có hành lang pháp lý rõ ràng để quản lý chất lượng vật tư, nhà thầu, tránh tình trạng người dân tự lắp đặt thiếu kiểm soát, tiềm ẩn rủi ro kỹ thuật và an toàn.