Thị trường lao động phục hồi tích cực, cạnh tranh tăng - tuyển dụng theo năng lực thực, doanh nghiệp ưu tiên lao động có kỹ năng thực hành, thái độ tốt và năng lực số... Nhu cầu việc làm tăng nhưng không dàn trải, tập trung vào nhóm ngành có giá trị gia tăng cao, với 06 xu hướng nổi bật năm 2026:

- Tăng mạnh nhu cầu nhân lực có tay nghề và kỹ năng số, các doanh nghiệp cần người làm được việc ngay, ưu tiên lao động biết công nghệ thông tin, tự động hóa, dữ liệu, thương mại số;

-  AI và tự động hóa thay đổi cơ cấu việc làm, việc làm đơn giản giảm. Ngược lại, việc làm đòi hỏi vận hành máy, phân tích, sáng tạo, dịch vụ chất lượng tăng;

- Doanh nghiệp tuyển theo năng lực thực, không chỉ bằng cấp;

- Xu hướng việc làm linh hoạt và đa kỹ năng, làm việc kết hợp online - offline, một người giỏi, năng động có thể làm nhiều công việc, giá trị lao động thuộc khả năng thích ứng nhanh;

- Lương và thu nhập tăng theo kỹ năng, nghề khan hiếm kỹ năng, lương tăng tốt đối với lao động phổ thông: cạnh tranh cao, thu nhập chậm tăng.

Xu hướng chung về cầu lao động tiếp tục tăng mạnh, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục mở rộng, và chuyển đổi số diễn ra nhanh… Nhu cầu tuyển dụng dự báo sẽ tiếp tục vượt cung lao động có kỹ năng đặc biệt, cần lao động trình độ cao và kỹ năng chuyên môn mới.

Chuyển dịch nghề nghiệp và kỹ năng, công việc truyền thống, đơn giản (ví dụ nhập liệu, lắp ráp thông thường…) sẽ dần giảm, do tự động hóa. Trong khi đó, các vai trò gắn với số hóa, dữ liệu, dịch vụ khách hàng cao cấp, chăm sóc sức khỏe, và giải pháp xanh sạch sẽ tăng mạnh.

Nhà nước và Chính phủ thúc đẩy chiến lược phát triển nguồn nhân lực và giáo dục nghề nghiệp đến 2030, nhằm tạo khung chính sách hỗ trợ đào tạo, chứng chỉ nghề, liên kết doanh nghiệp với các chính sách chiến lược và sự hội nhập toàn cầu.

Thị trường lao động tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ ở các ngành công nghệ (AI, dữ liệu, Fintech…), sản xuất hiện đại, năng lượng xanh, logistics, y tế (với nhu cầu cao về nhân lực số và kỹ năng mềm…), đòi hỏi người lao động nâng cấp kỹ năng liên tục để thích ứng với tự động hóa, trong khi cơ cấu lao động dịch chuyển mạnh sang mô hình làm việc linh hoạt và các vị trí đòi hỏi chuyên môn cao, sáng tạo. 

Theo xu hướng hiện nay, tỷ lệ lao động có tay nghề cao dự kiến sẽ tăng lên 30% vào năm 2026. Vì vậy, lao động có trình độ Đại học trở lên sẽ chiếm tỷ trọng lớn trong lực lượng lao động.

Các ngành nghề có triển vọng và nhu cầu cao: Công nghệ và chuyển đổi số (lập trình viên, khoa học dữ liệu, AI, an ninh mạng); thương mại điện tử và logistics quản lý chuỗi cung ứng (phân tích dữ liệu khách hàng, vận hành kho bãi, dịch vụ); y tế và chăm sóc sức khỏe (bác sĩ, điều dưỡng, hộ lý, kỹ thuật y tế); tài chính - ngân hàng - kế toán, quản trị nhân sự, marketing và truyền thông số; công nghệ cơ khí - tự động hóa, điện tử viễn thông, cơ điện tử; du lịch, nhà hàng, dịch vụ, quản lý khách sạn, hướng dẫn...

TP. Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục là Trung tâm kinh tế và công nghiệp tập trung phát triển các Khu công nghệ cao, khu đô thị thông minh và các dự án phát triển kinh tế - xã hội… thu hút nhiều nhân lực từ các tỉnh thành khác. Các ngành Công nghiệp 4.0, công nghệ thông tin và dịch vụ sẽ phát triển mạnh mẽ, tạo ra nhiều cơ hội việc làm, tuy nhiên thiếu hụt so với nhu cầu tuyển dụng.

Riêng các nhóm nghề có nhu cầu mạnh: công nghệ thông tin và số hóa (developer, an ninh mạng, quản trị dữ liệu, AI); tài chính - kế toán - ngân hàng và fintech; thương mại điện tử, bán lẻ, dịch vụ khách hàng; du lịch - nhà hàng - khách sạn và chăm sóc khách hàng chất lượng cao; logistics và vận tải cảng biển (đặc biệt ở khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu); sản xuất kỹ thuật, bảo trì - kỹ thuật công nghiệp (cơ khí, tự động hóa)...

Ngoài ra, theo nhận định, trong mùa lễ Tết 2026 năm nay cũng cần nhiều lao động thời vụ (trong lĩnh vực thực phẩm, đồ uống, bán lẻ…), về nguồn nhân lực chất lượng cao này, TP. Hồ Chí Minh có nhiều lợi thế từ góc độ sau:

- Trung tâm đào tạo lớn nhất cả nước: tập trung rất nhiều trường Đại học, học viện và trung tâm đào tạo uy tín… tạo ra nguồn lao động có trình độ chuyên môn cao, đa dạng lĩnh vực như công nghệ, tài chính, y tế, quản trị, sáng tạo.

-  Hấp dẫn lao động giỏi từ các tỉnh, thành khác và cả người Việt Nam ở nước ngoài… cùng với môi trường năng động, tạo ra nhiều cơ hội việc làm và thu nhập tốt, khiến Thành phố luôn có “dòng chảy” nhân lực chất lượng cao.

- Người lao động Thành phố thường có tư duy mở, khả năng thích nghi nhanh với công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới và chuẩn mực quốc tế… là lợi thế lớn trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập kinh tế toàn cầu.

- Kỹ năng thực tiễn và tinh thần khởi nghiệp cao, do tiếp xúc sớm với môi trường doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân và FDI, nguồn nhân lực ở Thành phố luôn có ưu thế về kỹ năng thực hành, ngoại ngữ, làm việc nhóm và tư duy giải quyết vấn đề, thúc đẩy sáng tạo và đổi mới.

- Môi trường làm việc quốc tế, sự hiện diện của nhiều Tập đoàn đa quốc gia, giúp người lao động Thành phố có kinh nghiệm làm việc theo tiêu chuẩn Quốc tế, nâng cao tác phong chuyên nghiệp và năng lực cạnh tranh…

Là người có nhiều năm làm công tác lĩnh vực nhân lực và dự báo, tôi xin đề xuất một số giải pháp cụ thể sau:

1. Để cân bằng cung cầu lao động, các doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách cần tiếp tục các biện pháp tập trung vào phân tích thị trường sâu sắc, đổi mới công nghệ, triển khai chính sách kích cầu phù hợp tạo sự hài hòa, ổn định kinh tế; tăng tính gắn kết đào tạo - doanh nghiệp; thiết kế chương trình học gắn với nhu cầu tuyển dụng thực tế (chứng chỉ kỹ năng, dự án doanh nghiệp); mời doanh nghiệp tham gia xây dựng nội dung đào tạo, thực tập, mentoring...

2. Tăng cường công tác quản lý nhà nước về thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực, đẩy mạnh sự liên kết, hợp tác đồng bộ các hoạt động hướng nghiệp, tuyển sinh, đào tạo gắn kết thực hành và nhu cầu sử dụng lao động... Tạo điều kiện và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ; đầu tư vào đào tạo nghề; gắn kết hoạt động đào tạo của Nhà trường với hoạt động sản xuất của doanh nghiệp, hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo tại các trường và các cơ sở đào tạo thực hành trong doanh nghiệp.

3. Nâng cao năng lực hệ thống dự báo nhu cầu nhân lực, thông tin thị trường lao động của Quốc gia, từng tỉnh, Thành phố gắn kết với nhà trường và doanh nghiệp… để thông tin định hướng xã hội tham gia vào thị trường lao động là năng lực hành nghề; chọn nghề học theo năng lực, điều kiện và xu hướng nhận diện thị trường lao động; kết nối thị trường lao động; tổ chức ngày hội việc làm, tư vấn nghề, kết nối trực tiếp với doanh nghiệp địa phương; hỗ trợ sinh viên/vừa ra trường xây dựng hồ sơ, phỏng vấn, networking...

4. Với những cơ hội và thách thức 2026, đòi hỏi doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và người lao động phải nâng cao kỹ năng, đáp ứng yêu cầu công việc ngày càng cao trong bối cảnh số lượng vị trí việc làm tăng, nhưng chất lượng nguồn nhân lực cần cải thiện để cân bằng cung - cầu:

- Doanh nghiệp cần kết hợp chiến lược nhân sự toàn diện (lương thưởng, lộ trình phát triển, môi trường làm việc) cùng đầu tư vào đào tạo kỹ năng số, xây dựng văn hóa số, ứng dụng công nghệ để tự động hóa và tối ưu hóa quy trình tạo nguồn lực số.

- Cơ sở đào tạo: Phải cập nhật chương trình, tăng cường đào tạo kỹ năng thực tế, kỹ năng số, kỹ năng mềm. Ưu tiên kỹ năng công nghệ, số hóa, kỹ thuật cao, mềm kỹ năng như giao tiếp, teamwork; tập trung cả kỹ năng nghề cốt lõi và linh hoạt chuyển đổi nghề. Hỗ trợ chuyển đổi nghề và học suốt đời, xây dựng mô hình đào tạo liên tục, đặc biệt cho nhóm lao động trung niên, hợp tác với nền tảng học tập trực tuyến, dự án...

- Người lao động cần học hỏi liên tục: nâng cấp kỹ năng số và kỹ năng mềm để không bị tụt hậu; chủ động tìm kiếm cơ hội ở các ngành mũi nhọn như công nghệ, sản xuất, logistics; thích ứng và sẵn sàng với mô hình làm việc linh hoạt.