Từ siêu thị, cửa hàng thời trang đến chuỗi F&B, túi đựng hàng đang dần bước ra khỏi vai trò “phụ kiện miễn phí” đi kèm mỗi lần mua sắm. Thay vào đó, nhiều doanh nghiệp bắt đầu loại bỏ túi nilon, chuyển sang túi phân hủy sinh học, túi giấy hoặc vật liệu thay thế, đồng thời thu phí nếu khách có nhu cầu sử dụng.

Xu hướng này thể hiện rõ ở nhóm bán lẻ hiện đại. Đơn cử như thương hiệu Zara gần đây áp dụng chính sách thu tiền với túi giấy. Cụ thể, khách mua hàng nếu cần túi giấy phải trả thêm khoảng 4.000 đồng/túi.

Tương tự, thương hiệu thời trang đến từ Nhật Bản - UNIQLO cũng không còn phát miễn phí túi giấy. Theo đó, từ tháng 4/2026, khách muốn lấy túi phải trả thêm khoảng 2.000 đồng/túi.

Ở nhóm siêu thị, gần đây Tops Market áp dụng mức phí khoảng 500 đồng cho mỗi túi phân hủy sinh học. MM Mega Market trước đó cũng đã không phát túi miễn phí tại quầy thanh toán, khách nếu cần túi phải trả khoảng 2.000 đồng/túi hoặc tự mang túi cá nhân, dùng thùng carton.

Điểm đáng chú ý là việc thu phí túi không chỉ nhằm bù chi phí bao bì, mà đang trở thành một cách để doanh nghiệp điều chỉnh hành vi tiêu dùng. Khi túi còn miễn phí, người mua dễ lấy nhiều túi cho từng món hàng. Nhưng khi mỗi chiếc túi đều được tính tiền, dù chỉ vài trăm đến vài ngàn đồng, người tiêu dùng bắt đầu cân nhắc: có cần lấy thêm túi không, có thể gom hàng lại không, lần sau có nên mang túi cá nhân không.

Ở góc độ doanh nghiệp, đây không còn là động thái riêng lẻ. Central Retail cho biết đã thử nghiệm chuyển từ túi nilon sang túi phân hủy sinh học từ đầu năm 2026. Chỉ trong 2 tháng đầu năm, hệ thống đã thay thế khoảng 280 tấn túi nhựa dùng một lần. Đến tháng 4/2026, việc chuyển đổi được áp dụng trên toàn bộ hệ thống GO!, Tops Market và mini go!, với mức phí khoảng 500 đồng/túi phân hủy sinh học.

Không dừng ở túi đựng hàng, nhiều nhà bán lẻ còn mở rộng thay đổi sang các loại bao bì khác. Tại hệ thống GO!, Tops Market, mini go!, khu vực thực phẩm tươi sống đã thay khay xốp bằng khay bã mía và khay sinh học; hộp đựng trái cây chuyển sang nhựa tái chế; quầy bánh và thực phẩm chế biến sẵn sử dụng túi giấy, hộp bã mía, ly giấy kraft.

Trước đó, Saigon Co.op đã ngưng sử dụng túi nilon khó phân hủy từ năm 2012, chuyển sang 100% túi tự hủy sinh học được chứng nhận thân thiện môi trường. Từ năm 2019, hệ thống này cũng ngưng kinh doanh ống hút nhựa, đồng thời loại bỏ dần chén, dĩa nhựa dùng một lần, thay bằng vật liệu có nguồn gốc tự nhiên và có khả năng tự hủy.

Đến năm 2026, khi đánh dấu cột mốc 30 năm hoạt động, Saigon Co.op chọn cách đẩy mạnh hơn câu chuyện này bằng một chiến dịch quy mô toàn hệ thống. Ông Nguyễn Ngọc Thắng - Phó tổng giám đốc Saigon Co.op- cho biết, doanh nghiệp đã chính thức phát động chiến dịch “30 năm - Cam kết xanh”, với mục tiêu không chỉ giảm lượng túi nilon dùng một lần, mà còn hướng đến việc thay đổi thói quen tiêu dùng của khách hàng theo hướng thân thiện môi trường hơn.

Theo ông Thắng, nếu chỉ dừng ở việc thay thế vật liệu thì chưa đủ, điều quan trọng là tạo được sự tham gia từ phía người tiêu dùng. Vì vậy, chiến dịch lần này được thiết kế theo hướng vừa thay đổi vận hành trong siêu thị, vừa “kéo” khách hàng cùng tham gia.

Cụ thể, Saigon Co.op ra mắt túi môi trường phiên bản giới hạn nhân dịp 30 năm, như một cách tri ân khách hàng, đồng thời khuyến khích sử dụng lâu dài thay cho túi nhựa dùng một lần. Tại các siêu thị, khu vực tự đóng gói cũng được bố trí đồng loạt, đi kèm thùng giấy và các vật dụng thay thế, để khách hàng có thêm lựa chọn thay vì mặc định dùng túi nilon như trước.

Một điểm đáng chú ý là doanh nghiệp không chỉ dừng ở kêu gọi, mà còn gắn với lợi ích cụ thể. Trong giai đoạn từ 23/4 đến 13/5/2026, khách hàng thành viên khi mang theo túi môi trường và mua sắm vào thứ Năm hàng tuần sẽ được cộng điểm thưởng tương đương 5.000 đồng. Không chỉ vậy, mỗi lượt mua sắm “xanh” còn được gắn với chương trình cộng đồng, đóng góp vào các dự án nước sạch cho những khu vực bị hạn mặn, thiếu nước.

Sự tham gia của nhiều hệ thống lớn cho thấy giảm túi nilon đã chuyển từ khẩu hiệu sang hành động cụ thể. Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu khuyến khích người tiêu dùng “hạn chế dùng túi”, thì nay biện pháp được áp dụng trực tiếp hơn: không phát miễn phí nữa. Chính thay đổi nhỏ ở quầy thanh toán lại tạo ra tác động lớn, vì nó khiến người mua nhận ra túi cũng là một chi phí và việc sử dụng bao bì dùng một lần không còn là chuyện hiển nhiên.

Tuy vậy, xu hướng này vẫn chưa lan đều. Trong khi siêu thị, cửa hàng tiện lợi, chuỗi thời trang và F&B bắt đầu siết túi dùng một lần, chợ truyền thống vẫn gần như duy trì thói quen phát túi nilon miễn phí. Từ bó rau, miếng thịt đến vài quả trứng, mỗi món hàng thường được cho vào một túi riêng. Có tiểu thương cho biết một buổi chợ có thể dùng hết 3-4kg túi nilon, bình quân khoảng 150 túi/ngày.

Chính sự khác biệt này tạo ra khoảng cách lớn trong nỗ lực giảm nhựa. Người tiêu dùng có thể cân nhắc khi đi siêu thị vì phải trả tiền túi, nhưng khi đi chợ lại gần như không nghĩ đến chuyện đó vì túi vẫn được phát miễn phí. Điều này cho thấy nếu chỉ dựa vào sự chủ động của doanh nghiệp bán lẻ hiện đại, việc giảm túi nilon sẽ khó đạt hiệu quả toàn diện.