Thái Lan có doanh nghiệp thực phẩm hàng chục tỷ USD còn Việt Nam vẫn loay hoay vài tỷ. Khoảng cách này không nằm ở sản xuất mà ở chỗ… ai giữ được giá trị.

Thông tin tại Diễn đàn Doanh nghiệp 2026 tổ chức gần đây, nhiều chuyên gia đã chỉ ra, giá trị thương hiệu của doanh nghiệp Việt Nam hiện vẫn chưa thực sự rõ nét trên thị trường quốc tế. Điển hình là trong lĩnh vực nông nghiệp, Việt Nam và Thái Lan cùng có xuất phát điểm, nguồn tài nguyên thiên nhiên như nhau. 

Tuy vậy, các số liệu được chuuyên gia đưa ra cho thấy, các doanh nghiệp Thái Lan có giá trị vượt xa Việt Nam. Có thể kể như Charoen Pokphand Foods đạt khoảng 17 tỷ USD doanh thu, Thai Union Group khoảng 4 tỷ USD, Betagro khoảng 3,5 tỷ USD. Trong khi đó, phía Việt Nam, Vinamilk mới chỉ đạt khoảng 2,5 tỷ USD, PAN Group khoảng 0,7 tỷ USD và Vĩnh Hoàn ở mức khoảng 0,5 tỷ USD.

Theo chuyên gia kinh tế Đinh Thế Hiển, điều đáng nói không nằm ở việc doanh nghiệp Việt làm kém, mà ở chỗ đang đứng ở phần giá trị thấp của chuỗi. Các doanh nghiệp trong nước làm rất tốt từ trồng trọt, thu mua, chế biến đến xuất khẩu, nhưng đây lại là những khâu mang lại giá trị gia tăng thấp.

Ông cho biết, phần “ăn tiền” nhất của chuỗi gồm xây dựng thương hiệu, hệ thống phân phối và tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng có thể chiếm tới 60-70% giá trị, lại chủ yếu nằm trong tay các tập đoàn nước ngoài hoặc doanh nghiệp đã đi trước.

Chính sự khác biệt này khiến doanh nghiệp Thái Lan không chỉ sản xuất, mà còn kiểm soát gần như toàn bộ chuỗi giá trị, từ nguyên liệu đến phân phối toàn cầu. Nhờ đó, họ có thể mở rộng quy mô nhanh và bền vững hơn.

Trong khi đó, doanh nghiệp Việt Nam phần lớn vẫn xuất khẩu theo hình thức B2B, làm tốt phần “cần thiết” nhưng chưa bước vào phần “quyết định lợi nhuận”. Đây cũng là lý do khiến quy mô doanh nghiệp khó bứt phá, dù ngành thực phẩm được đánh giá có nhiều lợi thế.

Một yếu tố khác được chỉ ra là chiến lược dài hạn. Thái Lan đã triển khai bài bản mô hình “Kitchen of the World - Bếp ăn của thế giới”, kết hợp giữa chính sách quốc gia và sự tham gia của doanh nghiệp để xây dựng thương hiệu thực phẩm trên quy mô toàn cầu. Trong khi đó, Việt Nam vẫn thiếu những doanh nghiệp đủ tầm để đi ra thế giới bằng thương hiệu riêng và hệ thống phân phối của mình.

Ở góc độ thể chế, đại diện Liên đoàn Công nghiệp và Thương mại Việt Nam (VCCI) cho rằng, nếu những điểm nghẽn này không được tháo gỡ, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt có thể bị ảnh hưởng trong dài hạn.

Theo đại diện của VCCI, trong bối cảnh mới, đổi mới không còn là lựa chọn mà là điều kiện bắt buộc. Doanh nghiệp cần chuyển từ gia công sang làm chủ giá trị, từ thị trường nội địa sang tư duy toàn cầu, đồng thời tận dụng chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và các hiệp định thương mại để nâng cao năng lực cạnh tranh.